Obchodzimy dziś uroczystość Zesłania Ducha Świętego. Zgodnie z obietnicą Chrystusa, Duch Święty zstąpił na Apostołów zebranych w Wieczerniku. Stało się to równocześnie zapoczątkowaniem działalności Trzeciej Osoby Trójcy Świętej. W tym też dniu miało miejsce pierwsze publiczne ukazanie się Kościoła. Jego historię wypełnia odtąd ciągła troska o budowanie Chrystusowego Ciała, a więc ludu Bożego, który ma stale wzrastać i potęgować swoją jedność.
PIERWSZE CZYTANIE – Dz 2, 1-11
Wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym
Czytanie z Dziejów Apostolskich
Kiedy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy, znajdowali się wszyscy razem na tym samym miejscu.
Nagle dał się słyszeć z nieba szum, jakby uderzenie gwałtownego wichru,
i napełnił cały dom, w którym przebywali.
Ukazały się im też jakby języki ognia, które się rozdzielały, i na każdym z nich spoczął jeden.
I wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym,
i zaczęli mówić obcymi językami, tak jak im Duch pozwalał mówić.
Przebywali wtedy w Jeruzalem pobożni Żydzi ze wszystkich narodów pod słońcem.
Kiedy więc powstał ów szum, zbiegli się tłumnie i zdumieli,
bo każdy słyszał, jak tamci przemawiali w jego własnym języku.
Pełni zdumienia i podziwu mówili:
«Czyż ci wszyscy, którzy przemawiają, nie są Galilejczykami?
Jakżeż więc każdy z nas słyszy swój własny język ojczysty?
Partowie i Medowie, i Elamici, i mieszkańcy Mezopotamii, Judei oraz Kapadocji,
Pontu i Azji, Frygii oraz Pamfilii, Egiptu i tych części Libii, które leżą blisko Cyreny,
i przybysze z Rzymu, Żydzi oraz prozelici,
Kreteńczycy i Arabowie – słyszymy ich głoszących w naszych językach
wielkie dzieła Boże».
Oto słowo Boże.
PSALM RESPONSORYJNY
Refren: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi ziemię.
Błogosław, duszo moja, Pana, *
Boże mój, Panie, Ty jesteś bardzo wielki!
Jak liczne są dzieła Twoje, Panie, *
ziemia jest pełna Twoich stworzeń.
Refren: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi ziemię.
Kiedy odbierasz im oddech, marnieją *
i w proch się obracają.
Stwarzasz je, napełniając swym Duchem, *
i odnawiasz oblicze ziemi.
Refren: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi ziemię.
Niech chwała Pana trwa na wieki, *
niech Pan się raduje z dzieł swoich.
Niech miła Mu będzie pieśń moja, *
będę radował się w Panu.
Refren: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi ziemię.
DRUGIE CZYTANIE – Ga 5, 16-25
Owoce Ducha
Czytanie z Listu Świętego Pawła Apostoła do Galatów
Bracia:
Postępujcie według ducha, a nie spełnicie pożądania ciała.
Ciało bowiem do czego innego dąży niż duch,
a duch do czego innego niż ciało,
i stąd nie ma między nimi zgody, tak że nie czynicie tego, co chcecie.
Jeśli jednak pozwolicie się prowadzić duchowi, nie będziecie podlegać Prawu.
Jest zaś rzeczą wiadomą, jakie uczynki rodzą się z ciała:
nierząd, nieczystość, wyuzdanie, bałwochwalstwo, czary, nienawiść,
spory, zawiść, gniewy, pogoń za zaszczytami, niezgoda,
rozłamy, zazdrość, pijaństwo, hulanki i tym podobne.
Co do nich zapowiadam wam, jak to już zapowiedziałem:
ci, którzy się takich rzeczy dopuszczają, królestwa Bożego nie odziedziczą.
Owocem zaś Ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość,
dobroć, wierność, łagodność, opanowanie.
Przeciw takim cnotom nie ma Prawa.
A ci, którzy należą do Chrystusa Jezusa,
ukrzyżowali ciało swoje z jego namiętnościami i pożądaniami.
Mając życie od Ducha, do Ducha się też stosujmy.
Oto słowo Boże.
SEKWENCJA
Przybądź, Duchu Święty,
Ześlij z nieba wzięty
Światła Twego strumień.
Przyjdź, Ojcze ubogich,
Przyjdź, Dawco łask drogich,
Przyjdź, Światłości sumień.
O, najmilszy z gości,
Słodka serc radości,
Słodkie orzeźwienie.
W pracy Tyś ochłodą,
W skwarze żywą wodą,
W płaczu utulenie.
Światłości najświętsza,
Serc wierzących wnętrza
Poddaj Twej potędze.
Bez Twojego tchnienia
Cóż jest wśród stworzenia?
Jeno cierń i nędze.
Obmyj, co nieświęte,
Oschłym wlej zachętę,
Ulecz serca ranę.
Nagnij, co jest harde,
Rozgrzej serca twarde,
Prowadź zabłąkane.
Daj Twoim wierzącym,
W Tobie ufającym,
Siedmiorakie dary.
Daj zasługę męstwa,
Daj wieniec zwycięstwa,
Daj szczęście bez miary.
Alleluja, alleluja, alleluja.
Przyjdź, Duchu Święty, napełnij serca swoich wiernych
i zapal w nich ogień swojej miłości.
Alleluja, alleluja, alleluja.
EWANGELIA – J 15, 26-27; 16, 12-15
Duch Prawdy doprowadzi was do całej prawdy
Słowa Ewangelii według Świętego Jana
Jezus powiedział do swoich uczniów:
«Gdy przyjdzie Paraklet, którego Ja wam poślę od Ojca,
Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi,
On zaświadczy o Mnie. Ale wy też świadczycie, bo jesteście ze Mną od początku.
Jeszcze wiele mam wam do powiedzenia, ale teraz znieść nie możecie.
Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy.
Bo nie będzie mówił od siebie, ale powie wszystko, cokolwiek usłyszy,
i oznajmi wam rzeczy przyszłe.
On Mnie otoczy chwałą, ponieważ z mojego weźmie i wam objawi.
Wszystko, co ma Ojciec, jest moje.
Dlatego powiedziałem, że z mojego weźmie i wam objawi».
Oto słowo Pańskie.
KOMENTARZ
Dzieje Apostolskie opisują m.in. taki charakterystyczny moment z działalności misyjnej św. Pawła. Kiedy Apostoł przybył do Efezu, spotkał tam „jakichś uczniów”, których zapytał: „Czy otrzymaliście Ducha Świętego, gdy przyjęliście wiarę?” A oni odpowiedzieli: „Nawet nie słyszeliśmy, że istnieje Duch Święty”. Każdy z nas zapewne wie o tym, że istnieje Duch Święty, ale niestety niewielu znalazłoby się takich, którzy by mogli coś więcej powiedzieć o Trzeciej Osobie Trójcy Świętej.
Pierwsze czytanie słowa Bożego podkreśla przede wszystkim dwa momenty: najpierw fakt Zesłania Ducha Świętego, następnie zaś niejako pierwociny Jego działania w Kościele.
Zesłanie Ducha Świętego było wielokrotnie zapowiedziane przez Chrystusa Apostołom. Uczynił to zwłaszcza po Ostatniej Wieczerzy i z naciskiem powtórzył przed swoim wniebowstąpieniem: „Kazał im nie odchodzić z Jerozolimy, ale oczekiwać obietnicy Ojca… Wkrótce zostaniecie ochrzczeni Duchem Świętym”. Na wypełnienie zaś wspomnianej obietnicy został wybrany przez Opatrzność dzień „Pięćdziesiątnicy”. Było to jedno ze świąt żydowskich (Święto Zbiorów), obchodzone pięćdziesiątego dnia po święcie Paschy. W ten sposób fakt Zesłania Ducha Świętego otrzymuje wyraźną oprawę historyczną, określającą dokładnie czas, także w stosunku do zbawczych wydarzeń tajemnicy paschalnej Jezusa Chrystusa. Śmierć bowiem i zmartwychwstanie Pańskie zostały związane z żydowską Paschą, stąd łatwo ustalić terminy następnych zbawczych wydarzeń. W związku z tym nasuwa się ważna refleksja, że było wolą Bożą, aby te wydarzenia dokonały się wtedy, gdy w Jerozolimie gromadziły się tłumy pielgrzymów.
Obok czasu określa natchniony autor dokładnie także miejsce Zesłania Ducha Świętego: „Znajdowali się wszyscy razem na tym samym miejscu”. Mamy tu wyraźnie nawiązanie do wcześniejszego stwierdzenia: „Przybywszy tam, weszli do sali na górze”. Chodzi zatem o Wieczernik, w którym Chrystus odprawił z Apostołami Ostatnią Wieczerzę i w którym po wniebowstąpieniu Pańskim uzupełniono grono apostolskie, włączając św. Macieja na miejsce zdrajcy Judasza.
Zesłanie Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy dokonało się w sposób zewnętrznie dla wszystkich dostrzegalny: nagły szum, jakby gwałtownego wichru, i ogniste języki ukazujące się nad każdą z osób przebywających w Wieczerniku.
Trzeba powiedzieć, że wspomniana oprawa była specjalnie zamierzona, ponieważ w ten sposób mieszkańcy Jerozolimy i liczni „pobożni Żydzi ze wszystkich narodów pod słońcem” mieli możność zauważyć ten ważny fakt. „Zbiegli się więc tłumnie i zdumieli”. Pierwszym powodem zdumienia było to, że Apostołowie „zaczęli mówić obcymi językami”. Miało to jednak stać się tylko narzędziem do nawiązania przez Apostołów łączności ze wszystkimi ludźmi, aby im mogli głosić „wielkie dzieła Boże”. Była to właściwie mowa Ducha Świętego, który w ten sposób widzialny zainaugurował swoją działalność w Kościele.
Różne są sposoby działania Ducha Świętego w ludzie Bożym, a jest ono tak konieczne, że bez pomocy Ducha Świętego nikt nie może powiedzieć nawet tego, że „Panem jest Jezus”. Nie ulega wszakże wątpliwości, że najpiękniejszym owocem działania Ducha Świętego ma być jedność chrześcijan, a poprzez nich jedność całej rodziny ludzkiej, odkupionej Krwią Jezusa Chrystusa.
Podstawą jedności chrześcijan staje się wspólny chrzest, który jest przecież niczym innym, jak właśnie odrodzeniem z wody i Ducha Świętego. Ci, którzy w ten sposób rodzą się na nowo , otrzymują tego samego Ducha Świętego po to, by stanowić jedno ciało. Gdy wszczepiają się w Chrystusa zacierają istniejące między nimi różnice wypływające czy to z pochodzenia (żydowskiego lub greckiego), czy też z konkretnych układów społecznych (niewolnicy – wolni).
Chociaż to wszystko jest prawdą, jednak ani przez chwilę nie wolno zapomnieć o tym, że jedność, o której tu mowa, nie pojawia się jakoś mechanicznie, niezależnie od tych, którzy włączają się w lud Boży. Jak samo włączenie się do wspólnoty Kościoła jest następstwem wolnej decyzji człowieka, tak samo budowanie jedności mistycznego Ciała Chrystusa wymaga pozytywnego zaangażowania się w dzieło prowadzone przez Ducha Świętego. Chrześcijan bowiem może się stać „posłusznym narzędziem” Ducha Świętego w budowaniu jedności, ale też „władny” jest stawić opór, który nie pozwoli tego czynić.
Środowisko Bożego życia, ks. Edward Staniek
Myślimy często o naszym osobistym życiu religijnym tak, jakby wszystko, co się w nim zawiera, można było zamknąć w indywidualnym odniesieniu człowieka do Boga. To jeden z poważnych błędów. Takie podejście niewiele ma wspólnego z Ewangelią.
O życiu można myśleć i mówić jedynie w wymiarze środowiska. Ono bowiem jest warunkiem jego rozwoju i ono je testuje. Środowisko nie toleruje słabego i tego, kto żyje jego kosztem. Istnieje bowiem wzajemna zależność wszystkiego, co żyje w danym środowisku. Współczesna biologia ma tu wiele do powiedzenia. Ekologia zajmuje się głównie zachwianiem równowagi środowiska i dlatego wzywa do troski o nie.
To samo dotyczy życia duchowego. Kościół jest środowiskiem życia Bożego. Podobnie jak ostatnie pokolenia, biorąc do ręki – w sposób nieodpowiedzialny – chemię, atom czy ludzkie geny, doprowadziły do zachwiania równowagi środowiskowej, co przyczyni się do naszej apokalipsy, tak i siły zła w identyczny sposób uderzyły w równowagę sił ducha. Wmówiono wielu, że to oni decydują o kształcie życia religijnego. Zrezygnowano z ostrych sankcji społecznych, które winny wykluczać osobniki zagrażające życiu w środowisku. Na pierwszy plan wysunięto psychologię i przy jej pomocy zaczęto manipulować ludźmi. Udoskonalono socjologię, aby przy pomocy chorych rozmontować zdrowe środowiska. Analogii jest wiele.
Ratunek jest w powrocie do Bożego zamysłu, w którym życie Ducha udzielone Kościołowi kieruje się prawami zdrowia. Uroczystość Zesłania Ducha Świętego przypomina początek powstania na ziemi środowiska Bożego, promieniującego potęgą życia duchowego. Jak długo szanowano zasady tego życia, tak długo Kościół był autorytetem i promieniował mocą na inne środowiska. Chlubił się tym. Dziś jakby się kurczy, jakby nie miał siły, jakby oddawał pole zagospodarowane przez poprzednie pokolenia. Kryzys ducha dotknął środowiska religijne. Uderzył w rodziny, w parafie, w diecezje, w narody ochrzczone… Jest widoczny w skali świata.
W odpowiedzi na te zjawiska należy zadbać o środowiska religijne, do których należymy i które tworzymy, tak by one wspierały życie duchowe jednostek, by one razem wydawały owoce ducha. Trzeba też, aby te nasze środowiska odkryły ponownie zasadę testowania tego, co zdrowe i mocne, i oparły się temu, co słabe. Duch Święty szuka pomocników. On jest życiem i On czuwa nad jakością życia w Kościele. Może to czynić jedynie o tyle, o ile ludzie zwrócą się do Niego i zechcą z Nim współpracować. Odbudowa środowiska religijnego jest dla Ducha Bożego łatwa i może nastąpić w krótkim czasie. Trzeba jednak, by serca, którym na takiej odnowie zależy, otwarły się na Jego działanie.